Klok en kruithoorn

anoniem, ca. 1590 - ca. 1596, uurwerk, NG-NM-7687

In 1596 overwinterden Willem Barentsz, Jacob van Heemskerck en vijftien anderen in een zelfgebouwd huis op het eiland Nova Zembla voor de Russische kust. Opgesloten in het huis tijdens de poolnacht hadden de mannen geen besef van dag en nacht. Een klok aan de muur gaf de tijd aan, tot deze op 3…

Zelfportret

Johan Gregor van der Schardt, ca. 1573, buste, BK-2000-17

Om dit kleine borstbeeld – het is de helft van de ware grootte – te maken, moest de beeldhouwer allerlei kunstgrepen met spiegels verrichten. Van der Schardt heeft zichzelf niet recht van voren weergegeven, maar hij wendt zijn blik van de beschouwer af, alsof hij deze niet wil zien. Het naakte…

Roemer met een gedicht op…

anoniem, 1619, roemer, BK-1983-15

Anna Roemers Visscher graveerde een van haar eigen gedichten in een wijnglas, een geschenk voor Constantijn Huygens. De woorden bevatten een klacht en een aansporing: haar pen is opgedroogd, haar hersens verroest. Ze vraagt Huygens voor haar wat water van de Helicon – de woonplaats van de Muzen – te…

Kan met deksel

Adam van Vianen (I), 1614, kan, BK-1976-75

Amsterdam’s guild of silversmiths commissioned Adam van Vianen to make a jug to commemorate his brother Paulus, also a silversmith, who had recently died. By designing the entire jug as a piece of auricular ornament, he turned it into a work of art in its own right. The jug was universally…

Meisje in witte kimono

George Hendrik Breitner, 1894, schilderij, SK-A-3584

Geïnspireerd door Japanse prenten schilderde Breitner omstreeks 1894 minstens twaalf schilderijen van een meisje in kimono. Zij heeft steeds een andere houding en de kimono verschilt van kleur. De blikvanger hier is de geborduurde witzijden kimono met de rood afgezette mouwen en oranjekleurige…

De zeeslag bij Terheide

Willem van de Velde (I), 1657, schilderij, SK-A-1365

Engelse schepen blokkeerden in 1653 de Nederlandse havens. Bij een poging de blokkade te doorbreken, sneuvelde de Nederlandse bevelhebber Maarten Tromp. Om zijn dood te gedenken liet zijn familie dit schilderij van zijn laatste zeeslag maken. Het schilderij heeft nog de oorspronkelijke lijst met het…

Italiaans landschap met tekenaar

Jan Both, ca. 1650 - ca. 1652, schilderij, SK-C-109

Aan de rand van een bos, bij een waterval, is een tekenaar neergestreken – waarschijnlijk heeft Both hier zichzelf geschilderd. Een gezelschap reizigers met zwaar bepakte muilezels rijdt het Italiaanse zonlicht tegemoet. Het zuidelijke licht moet grote indruk hebben gemaakt op Both, die lange tijd…

De kindermoord in Bethlehem

Cornelis Cornelisz. van Haarlem, 1590, schilderij, SK-A-128

The New Testament relates that Judea’s King Herod was aghast when he heard the prophecy of a child born in Bethlehem who would become king of the Jews. To forestall this, he ordered all the baby boys under two to be killed. The artist has portrayed the massacre as a wild nightmare of naked men,…

Een moeder die het haar van haar…

Pieter de Hooch, ca. 1658 - ca. 1660, schilderij, SK-C-149

Een moeder onderzoekt haar kind grondig op luizen. Ze zitten in een sober Hollands interieur, met Delfts blauwe tegeltjes en een bedstee. Rechtsvoor staat een 'kakstoel', een kinderstoel met ingebouwde po. Door de deur is een glimp van de zonnige achterkamer en de tuin te zien. Dit soort doorkijkjes…

Stilleven met kazen

Floris Claesz. van Dijck, ca. 1615, schilderij, SK-A-4821

Op het kostbare damasten tafelkleed liggen etenswaren uitgestald: fruit, brood, kaas. In de 17de eeuw werd zo'n schilderij een ‘ontbijtgen’ genoemd. Uitbundige kleuren steken helder tegen elkaar af. De voorwerpen zijn zorgvuldig gerangschikt. Van Dijck koos een hoog standpunt zodat alles op tafel…